Black Mirror - Şu Karanlık Yansımamız


Biri beni durdursun, gene İngiliz öveceğim!

İlk sezonu 2011'de, ikinci sezonu 2013'te yayınlanmış bir mini İngiliz dizisi Black Mirror. Açıp izlemeye başladığında yandan yandan bolca dram ve gerilim sızdıran, genel olarak bilim-kurgu türünden sayabileceğimiz distopik öyküler anlatıyor toplam altı bölümde. Bölümlerin konuları birbirinden bağımsız, yönetmenleri ve yazarları da bambaşka; ancak hepsi insanı silkeleyip üzerine beton dökecek kadar karanlık, kan dondurucu ve etkili.

Konumuz teknoloji. Hepimizin elinde, evinde, uyku dahil hayatımızın her yerinde sinsice yer eden teknolojinin aslında bizi nasıl allak bullak ettiği ya da edebileceğiyle ilgili şimdilik gerçeküstü hikayeler anlatılıyor Black Mirror'da.

Ölen kişileri geri getirebilen bir uygulama ya da kafanın içinde yaşadıklarını kaydeden ve istediğin zaman tekrar izleyebilmeni sağlayan bir çip düşün. Aslında kulağa hoş geliyor, sonsuz yaşamın ve sonsuz güvenin müjdesini veriyor gibi; ancak bu ihtimalleri biraz düşününce nasıl korkunç sonuçlara yol açabileceğini görebilirsin. Sana kendini harika, eşsiz ve mutlu hissettiren uyuşturucunun seni günden güne kemirip bir anda çökertmesi gibi işte.

Teknolojiyle hayatını daha rahat kontrol edebildiğini düşünen bizler, aslında teknoloji denen bin dişli canavarın elindeki minik oyuncaklar mıyız? Düşünce özgürlüğünün somut kanıtı olarak gördüğümüz sosyal medya hesaplarımızı biz mi yönetiyoruz, yoksa çoktan sosyal medyanın kölesi mi olduk? Kölelik, özgürlük, aynı cümlede; sonsuz bilgi erişimi ve ışığı söndüğünde suratımıza kapkara bir ayna tutan teknolojik aletler, hepsi aynı cümlede, hepsi bu dizide ve tabii ki aslında hepsi hayatımızın tam da içinde.

Şimdi telefonunu, tabletini, bilgisayarını kapat ve o kara aynadaki yansımana bak...

Postcrossing İle Dünyayı Gezmek (!)



Bir yabancıya en son lisedeyken mektup atmışımdır, o da okuldan aldığımız mektup arkadaşı adresine işte. Zaten bir kere cevap gelir, sonra kesilir o mektuplar. Seni hiç tanımayan birine kendini anlatmak mektupla çok kolay ve zevkli olabiliyor. Tabii devam ettirebilirsen.

Ama kartpostal daha başka. Kendini anlatmak için ne kadar az zamanın ya da yerin varsa, o kadar stresli ve heyecanlı olabiliyorsun. Can sayesinde başladığım kartpostal gönderme merakı, artık bende bir zevke dönüştü. Öyle ki, düğün davetiyemizi bile kartpostal olarak gönderdik kutulara. Birileri "kartın geldi, oley!" dediğinde dört köşe oluyorum sevinçten. 

Uzaklardayken sevdiklerine ya da uzaklardaki sevdiklerine kartpostal göndermek seni tatmin etmiyorsa, gel sana biraz Postcrossing'den bahsedeyim. Ücretsiz üye olabileceğin bu sitede istediğin zaman adres talep edebiliyorsun. Dünyanın herhangi bir yerinden, öylece birini seçip, adresini veriyor sistem sana. O kişinin profiline girip nasıl kartlardan hoşlandığını, zevklerini, ilgi alanlarını da inceleyebiliyorsun. Kartpostal geleneğini sürdüremediğimizden ortalıkta güzel kartlar bulmak çok zor, o yüzden genellikle kişiye özel kart gönderemiyorum ben maalesef. Gittiğim yerlerden aldığım kartları ya da burada bulduğum eski İstanbul, Osmanlı, Atatürk vb konulu kartlar gönderebiliyorum.

Sen de profilinde zevklerinden bahsedebilirsin, karta yazılmasını istediğin şeyleri bile belirtebilirsin. Mesela ben, bana kart göndereceklerden, yaşadıkları ülkenin en meşhur yemeğinden bahsetmelerini istiyorum. Kendi dilinde bir cümle yazmasını isteyebilirsin, Türkiye'yle ilgili bildiklerini sorabilirsin, hava nasıl, diyebilirsin... Çeşitlendirmek mümkün. Postcrossing'i bir süre Gezi direnişini dünyaya duyurmak için kullandığımı da saklamayacağım. Dünyanın çeşitli yerlerinde #direngezi dolaşıyor, ne heyecan verici!

Yasaklarlar, engellerle dolu bir gelecek başlamadan önce sesini bir yerlere duyurmak, kendini kusana kadar anlatmak, dünyayla iletişimin henüz kesilmeden önce birilerinin posta kutusunu sevindirmek istiyorsan Postcrossing'i mutlaka denemelisin. Şu benim profilim: http://www.postcrossing.com/user/rememberthefifth

Bu da bizim kartpostal kutumuz.



Hayata Uyanmak: Waking Life

Bir rüya hastasına sorulacak en tehlikeli soru: Uyanıkken mi uyur-gezer haldeyiz, yoksa rüyadayken mi uyanık-gezer haldeyiz? Bu lanet sorunun cevabını belki bu asırda falan bulamayacaksın; ama düşünürken sana eşlik edecek harika bir film biliyorum: Waking Life


Film, dijital kamerayla çekilmiş, daha sonra bu görüntüler animasyon haline getirilmiş. Elimizde sulu boyadan fırlayan gerçekçi insan figürleri var. Görüntüler, filmin konusu ve kurgusuyla çok uyumlu; bilinç akışını çok iyi temsil ediyor. Film, lucid rüya deneyimi yaşayan bir gencin gerçek dünyayla rüyalar arasındaki çizgiyi bulmaya çalışmasını anlatıyor. Gerçeklik, uyku, rüyalar gibi konuların üzerinde durup karşısına çıkan çeşitli insanlarla felsefi konuşmalar yapıyor. Bize yakın ya da uzak, pek çok görüşü ve deneyimi dinliyoruz film boyunca; hayatın anlamını, kadın-erkek ilişkilerini, politikayı ve lucid rüya deneyimini enine boyuna tartışıyoruz.

Filmde esas meselemiz gerçeklik ve rüyalar; ancak bunların da temelinde yatan tanrı inancı ve dinler olduğundan bu noktaların da özellikle üzerinde duruluyor. Hani böyle rakı sofrasında ya da herhangi başka bir şekilde kafanız güzelken birbirinize sorduğunuz varoluşsal sorular var ya; işte o sorulara Waking Life'ta yanıt bulabilir, ya da en azından, bunları düşünen bir ben değilmişim, diyerek içini rahatlatabilirsin.

Filmin yönetmeni, daha çok "diyalog" üzerine filmler çeken Richard Linklater. Her zaman dediğim gibi, benim için filmlerde mekân ve zamandan çok konuşmalar ve bunların içeriği önemli. Bu filmde de beynini yakacak kadar fazla konuşma var. Biraz da belgesel tadında bir film izleyeceksin; çünkü filmin oyuncuları arasında bu işe zamanını harcayan bilim adamları da var. Ayrıca bu film, felsefe okuyan Linklater'ın doktora teziymiş. Böyle bir tez hazırlayabileceğimi bilsem kendimi akademiye salıverirdim.

Şimdi lucid dedim diye bir Inception heyecanı bekleme; bu, dediğim gibi macerası bol değil, çenesi düşük bir film. O yüzden zihnin açıkken, mümkünse sabah uyanınca, öncesinde ya da sonrasında yaptığın/yapacağın işleri düşünmeden, durdura durdura, düşüne düşüne izle ki, adamın emekleri boşa çıkmasın. Zira o metni yazmak kolay değildir.

Düşünmeden yaşayan insanlığa, manidar bir hediye gibisin.

Gerçekten Gerçek! Six Feet under: Better Living Through Death


Fisher ailesini tanımayan şimdi sayfayı kapatabilir. Bu kitap önerisi Six Feet Under dizisini izleyenlere, hatta sevenlere geliyor.

Six Feet Under o kadar gerçekti ki kimi zaman televizyonda bir şey izlediğimi unutup dövünerek, yuvarlanarak, depresyona girerek yaşadım bu diziyi ben. Ben ne zaman bir şeye ilgi duysam, bir şeyi çok sevsem, Can bir şekilde ilgili kitabı önüme koyuyor. Six Feet Under mevzubahis olunca da bu kitap geldi önüme. Dizinin yapımı bittikten sonra başta Alan Ball olmak üzere dizinin yazar ekibi toplanmış ve böyle bir kitap hazırlamışlar. Ben hâlâ etkisinden kurtulamadığım için bunun Claire'in bir kolaj çalışması olduğunu düşünüyorum ya, neyse.

Kitapta, Fisher ailesinin dizide gördüğümüz dışında kalan hikayesi ve tarihi var. Nate ve David'in çocuklukları, karneleri; Claire ve Billy'nin mesajlaşmaları var. Ayrıca Nathaniel'in Vietnam'dan Ruth'a gönderdiği mektuplar, Ruth'un ailesine gönderdiği yeni yıl kartları, evde bulunan notlar, anılar... Kitabı ilginç kılan bir bölümse filmde Brenda sayesinde sıkça işittiğimiz Charlotte Light and Dark ve Nathaniel and Isabel kitaplarından alıntıların olduğu bölüm. Her şey gerçek. Kitabı bitirdikten sonra "al işte, gerçekten de gerçekmiş," demiştim hatta.

Genelde Amerika'da böyle diziler bittikten sonra diziyi tamamlayıcı kitaplar çıkar, hiçbir diziye bu kadar tutulmadığım için daha önce okumadım böyle bir anı kitabı; ancak bu kitap, diğerleri gibi dizinin ne kadar harika olduğunu, çekimlerde neler yaşandığını falan anlatmıyor. Bu kitapta tüm bunların ne kadar gerçekçi olduğu bir kez daha vurgulanıyor.

Gerçek kelimesini çok kullandım, farkındayım; ama Six Feet Under izlerken insanın aklında sürekli dönen bir kelime bu. Varoluş sıkıntıları yaşayan birinin bu diziyi izlemesi ne kadar doğru olur, emin değilim; çünkü beni bin bir depresyonun içine sürükledi bu her zaman. Ancak yapmacık kurgulardan sıkıldıysan, Six Feet Under'ı izleyip biraz uyanabilir, hele bir de seversen, maalesef henüz Türkçe'ye çevrilmeyen (sakın çevrilmesin) bu kitapla zevkini cilalayabilirsin.

Ólafur Arnalds - Broadchurch Müzikleri

Last.fm önerileri sayesinde tanıştığım Ólafur Arnalds, benimle aynı yaşta. Gün içinde ya da boş zamanlarımda yaptığım şeyleri bu adamın işleriyle karşılaştırdığımda sinirlerim bozuluyor haliyle. Üç ayrı albümü için üç defa İstanbul'a geldi ve ben her konserinden sonra ona biraz daha tutundum. Çünkü hem kendisi hem de beraberindeki müzisyenler sadece müzik yaparak derimin altına aniden ısınıp soğuyan koyu kıvamlı bir sıvı enjekte ediyorlar. Müziğin sadece ruhta değil, bedende de bazı hareketlenmeler yapabildiğine şahit oluyorum Ólafur'u her dinlediğimde.

Geçen sene Ólafur, bir dizi için müzik yapacağını duyurdu, sonra dizi yayınlandı, bitti. Ben ancak yılın sonlarına doğru diziyi baştan sona izleyebildim. Diziyi izlemeden de bu albümü dinlemedim. Diziyle ilgili bir başka yazı yazarım, çünkü gerçekten dikkate değer konusu ve kusursuz oyunculuklarıyla benim çok sevdiğim bir dizi oldu Broadchurch.


Ben diziyi müzikler üzerinden izleyeceğimi düşünmüştüm ama dizi ve müzikler birbirleriyle o kadar uyumluydu ki ikisinin de keyfini ayrı ayrı çıkarabildim. O yüzden önerim önce diğer albümlerinden başlayarak Ólafur Arnalds'ı tanıman. Broadchurch albümünü dinlemeden önce diziyi izlemen şart bence. Gene de, bu kadar muhteşem muhteşem diyor, nasıl bir şey acaba, diye düşünüyorsan albümü şuradan dinleyebilirsin.


Albümde Main Theme, So Close, Suspects, Arcade, Broken ve Beth's Theme isimli altı şarkı var. Dediğim gibi diziyi izledikten sonra bu isimler ve bu isimlerin altındaki müzikler anlam buluyor. 2013'te çıkan 'For Now I Am Winter' albümünde Ólafur, ilk kez sözlü müzik yaptı ve sesi şaşırtıcı derecede güzel olan Arnor Dan ile çalıştı. Broadchurch albümünün de en sevdiğim şarkısı olan So Close'u Arnor Dan seslendiriyor gene. Bence bir barda tesadüfi olarak tanışan Arnor ve Ólafur, birlikteliklerine uzun süre devam etsinler; çünkü henüz bu ikisinin kanını yeterince emmedim.

Bana Yaz

Ad

E-posta *

Mesaj *